دانلود مقیاس مهارت های اجتماعی ماتسون
| دسته بندی | روانشناسی و علوم تربیتی |
| فرمت فایل | docx |
| حجم فایل | 20 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 5 |
مقیاس مهارت های اجتماعی ماتسون
مقیاس سنجش مهارت های اجتماعی ماتسون که توسط ماتسون و همکاران در سال 1983 برای سنجش مهارت های اجتماعی افراد 4 تا 18 سال تدوین گردیده است. این مقیاس دارای 54 عبارت است که مهارت های اجتماعی کودکان را توصیف می کنند. پاسخها براساس یک شاخص پنج درجه ای از نوع مقیاس لیکرت با دامنه ی نمره ی 1 (هیچوقت) تا 5 (همیشه) نمره گذاری می شوند. برای این مقیاس، پنج مؤلفه یا خرده مقیاس فرعی به شرح زیر تدوین شده است:
1- عامل نخست عبارت است از مهارت اجتماعی مناسب که رفتارهای اجتماعی از قبیل داشتن ارتباط دیداری با دیگران، مؤدب بودن و اشتیاق به تعامل با دیگران به صورتی مفید و موثر را در بر می گیرد. این عامل شامل 18 عبارت که شامل گویه های 9، 12، 13، 16، 20، 23، 24، 31، 32، 34، 40، 43، 44، 46، 50، 55، 56، 59، می باشد.
دانلود گزارش کاراموزی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان
| دسته بندی | کشاورزی و زراعت |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 80 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 104 |
گزارش کاراموزی مرکز تحقیقات کشاورزی ومنابع طبیعی استان گلستان در 104 صفحه ورد قابل ویرایش
مقدمه:
کارآموزی دو واحد دانشگاهی برای دانشجویان رشته کشاورزی می باشد. که دراین درس هر دانشجو باید در یکی از ادارات وابسته به اداره کشاورزی به مدت 45 روز فعالیت داشته باشد.
از این رو اینجانب به مرکز تحقیقات کشاورزی ومنابع طبیعی استان گلستان معرفی شده وسپس از آنجا به ایستگاه تحقیقات گرگان معرفی شدم .
ایستگاه تحقیقات گرگان درسال 1337 در کیلومتر 5 جاده گرگان ـ آق قلا در زمینی به مساحت 37 هکتار افتتاح شد .
بارندگی سالیانه دراین ایتگاه 450-400 میلیمتر است.
ارتفاع آن از سطح دریا 5.5 متر می باشد.
باطول جغرافیائی 54 درجه و 25 دقیقه شرقی وعرض جغرافیائی 36 درجه و45 دقیقه شرقی.
در این ایستگاه پروژه های مختلف تحقیقاتی وجود دارد که شامل : پروژه ذرت وگیاهان علوفه ای ، غلات ، حبوبات ودانه های روغنی میباشد.
درهر یک از این پروژه ها دو بخش به نام بهزراعی و بهنژادی وجود دارد. که دربخش بهزراعی درمورد زراعت گیاهان تحقیق وپژوهش انجام شده ودر بخش بهنژادی در مورد اصلاح گیاهان تحقیق وپژوهش انجام می شود.
همچنین در این ایستگاه بخش آفات وبیماریها نیز وجود دارد . که در کنار تحقیقات خود ، به دیگر پروژه ها یاری میرسانند.
مقدمه:
یکی از مهمترین گیاهان زراعی دنیا می باشد که به صورت مستقیم وغیر مستقیم درتغذیه انسان مورد استفاده قرار می گیرد. از دانه آن در بعضی نقاط هندوستان وامریکای جنوبی نوعی نان تهیه شده بعلاوه از دانه ذرت در صنایع نشاسته سازی استفاده می شود . 15% کل تولید دانه ذرت صرف تولید نشاسته میشود . گلوکز، گلوتن و روغن مایع از مواد جنبی کارخانجات نشاسته سازی است . بعلاوه از دانه ذرت در صنایع تخمیری و در تولید ا لکل اتیلیک، استالدهیدواستوننیز استفاده می شود. بعلاوه از علوفه تازه ذرت بصورت ذرت علوفه ای و همچنین به عنوان ذرت سیلویی برای تغذیه دام استفاده می شود . بعلاوه از برخی تولیدات جانبی ذرت در تولید ورنی وبرخی محصولات آرایشی استفاده می شود .از شاخ وبرگ خشک شده ذرت در تولید کاغذ استفده می شود . مبدا اولیه ذرت آمریکای جنوبی، بخصوص کشورهای پرو و بولیوی می باشد . بعلاوه ذرت را می توان در مناطق وسیع امریکای جنوبی تا قسمتهایی از مکزیک مشاهده نمود . بنظر میرسد اولین بار حدود 3500 سال قبل از میلاد ،ذرت در این مناطق اهلی شده باشد . نوعی ذرت به نامAndern که بسیاری از خصوصیات ذرت وحشی را دارا است ، دراین مناطق کشت می شده است .
اولین بار درسال 1492 ذرت توسط کریستوفکلومپ از امریکا وارد پرتقال شد وسپس تدریجا به سایر نقاط اروپا ، چین ، امریکا وآسیا گسترش پیدا کرد .
به ذرت در اوایل ، Marisi ، نام قبیله سرخپوستی گفته می شد. بعد ها در قرن 18 میلادی که لینه اسم علمی ذرت رابه Zea mays تغییر داد. بزرگترین کشورهای تولید کننده ذرت دردنیا ایالات متحده است . که بیش از 40% ذرت دنیا را درناحیه ای به نام کمربند ذرت تولید می کند. چین ،آرژانتین ، برزیل وکشورهای مشترک المنافع از بزرگترین تولید کننده ها هستند. کل سطح زیر کشت آن 130 میلیون هکتار است که از آن سالانه حدود 480 میلیون تن دانه بدست می آید . میانگین تولید دانه ذرت در دنیا 3600 کیلو گرم در هکتار است؛میانگین تولید علوفه ذرت در دنیا 36000 کیلوگرم درهکتار می باشد .
به نظر میرسد اولین بار ذرت توسط پرتقالیها درزمان صفویه از سواحل جنوبی کشور وارد ایران شده باشد . برخ دیکر معتقدند ذرت اولین بار توسط حجاج از طریق عربستان وارد کشور شده .
کل سطح زیر کشت ذرت در ایران حدود 290000 هکتار است و میانگین تولید دانه ذرت درایران حدود 5 تن در هکتار است . بزرگترین تولید کننده ذرت کشور استان فارس وبعد خوزستان است . در استان گلستان ذرت را هم بصورت بهاره و هم تابستانه یعنی پس از برداشت گندم نیز می توان کشت نمود .
تهیه زمین :
عملیات تهیه زمین در زراعت ذرت اگر بخوبی صورت پذیرد باعث نرم شدن خاک در عمق مورد نیاز ذخیره آب ، وایجاد رژیم آب وهوایی مطلوب رشد ریشه ها ، فعالیت میکروارگانیسم ها ، دفع علف های هرز و زیر خاک فرو رفتن باقی مانده های گیاهان پیش کشت می گردد . خرد شدن لایه های سطحی خاک شرایط مطلوبی را برای جوانه زدن وسبز کردن ذرت فراهم می آورد. در نواحی معتدله عملیات تهیه زمین بسته به زمان برداشت گیاهان پیش کشت در پاییز یا تابستان سال قبل انجام می گیرد . فقط در اراضی سبک بطور استثنائی می توان عملیات تهیه زمین را دربهار انجام داد . شخم پاییزه بسته به بافت خاک به عمق 30- 20 سلنتیمتر انجام میگیرد .
زمان انجام عملیات تهیه زمین بسیار مهم ونقش ویژه ای در نگهداری کیفیت های فیزیکی و شیمیایی خاک و صرفه جویی سوخت دارد . زمانی که رطوبت خاک در حد مطلوب باشد اجرای عملیات تهیه زمین باعث کاهش کوبیدگی ایجاد شده از چرخهای تراکتور خواهد گردید .
کود مورد نیاز :
برای مصرف بهتر کود بهتر است نسبت به تجزیه خاک مزرعه اقدام نمود . در صورت عدم دسترسی دریک توصیه کلی 300 کیلوگرم کود فسفات آمونیوم و200 - 100 کیلوگرم پتاس قبل از کاشت و 400 کیلوگرم اوره (200 کیلوگرم قبل از کاشت + 200 کیلوگرم در دو مرحله آبیاری بصورت سرک ) داده شود . البته میزان کود مصرفی به میزان حاصلخیزی خاک و محصول قبلی بستگی دارد.
میزان بذر :
میزان بذر درهکتار برای ذرت دانه ای 18- 15 کیلوگرم ، ذرت سیلویی 30- 25 کیلوگرم وبرای علوفه ای 70- 50 کیلوگرم درهکتار می باشد .
فاصله ردیفها :
در ایران فاصله ردیف در زراعت ذرت 75 سانتیمتر می باشد . چنانچه فاصله میان ردیف ها افزایش یابد ، معایبی به همراه خواهد داشت . مناسب ترین فاصله روی ردیف درذرت دانه ای برای ارقام زودرس 16.5- 15.5 سانتیمتر ( 8.5-7 بوته درمتر مربع ) ، برای ارقام میان رس 19- 16.5 سانتیمتر ( 8-7 بوته درمتر مربع ) و برای ارقام دیررس 20-19 سانتیمتر ( 7-6 بوته در متر مربع ) می باشد .
عمق کاشت :
عمق کاشت درزمین های با بافت متوسط که زود خشک می گردنند ، 8-6 سانتیمتر و درنواحی مرطوب با بافت سنگین 6-5 سانتیمتر می باشد .
آبیاری :
بعد از کاشت در صورت فراهم بودن رطوبت مناسب وحرارت حدود 20-15 درجه ، بذور بعداز حدود 7- 5 روز سبز می شوند . با توجه به وضعیت آب وهوایی در صورت کمبود رطوبت از 15 روز بعد از سبز اقدام به اولین آبیاری نمایید.
قبل از آبیاری دوم ، حدودا در مرحله 6- 5 برگی که ارتفاع گیاه حدود20-15 سانتیمتر می باشد ، برای کنترل مکانیکی علف هرز و هوا دهی پای بوته از فاروئر جهت ایجاد فارو وسله شکن استفاده نمایید .
آبیاری بعدی تا مرحله شیری شدن با توجه به نیاز مزرعه حدودا هر 15 روز یکبار ادامه خواهد داشت . تامین آب مورد نیاز درمرحله گرده افشانی از اهمیت زیادی برخوردار است .
آفات :
اگر کشت بهاره داشته باشیم احتیاج به کنترل شیمیایی آفات کم احساس می شود ولی در کشت های تابستانه برای کنترل ساقه خوارها ( سزامیا و پیرائوستا ) وهمچنین کرم قوزه پنبه ، دو بار به فاصله 15 روز یکبار حدودا از اواخر تیر ماه با سم نواکرون به میزان 1.5-1 لیتر درهکتار به همراه یک کیلوگرم لاروین اقدام به سمپاشی نمائید .همچنین در صورت مشاهده اگروتیس بیست روز بعد از سبز شدن ذرت با سوین به میزان سه کیلوگرم درهکتار اقدام به سمپاشی می شود .
بیماری :
بیماری شایع در استان سیاهک معمولی ذرت است . این بیماری به اندام گل ، میوه ، ساقه وبرگ ذرت حمله می کند .گیاه جوان ممکن است آلوده شود و روی ساقه وبرگ های آن گال تشکیل گردد. گالها درابتدا با غشاء سفید نقره ای وسبز رنگی پوشیده شده اند که در زیر آنها میسلیوم قارچ قراردارد.
برای مبارزه با آن بهترین راه استفاده از واریته های هیبرید و جمع آوری بقایای گیاه آلوده و گالها قبل از باز شدن است . تناوب زراعی نیز تا حدودی مفید است .
برداشت :
زمان برداشت ذرت دانه ای زمانی است که لایه قرمز متمایل به سیاه اطراف نوک دانه ها ظاهر شود. این لایه نشان دهنده رسیدن فیزیولوژیک در ذرت است.
زمان برداشت ذرت سیلوئی ابتدای مرحله خمیری دانه است ؛ که مزرعه بوسیله کمباین مخصوص ویا چاپر ، برداشت و محصول به سیلوها منتقل می گردد . البته ذرت علوفه ای قابلیت مصرف مستقیم را نیز دارد .
در صورت مدیریت صحیح 70- 60 تن علوفه تر درکاشت بهاره و 50- 40 تن در کاشت تابستانه و12- 10 تن دانه در کشت بهاره و8- 6 تن دانه در کشت تابستانه در هکتار می توان برداشت کرد .
روش های اصلاح ذرت :
به لحاظ اینکه ذرت یک گیاه دگرگشن است ، بنابراین روشهای اصلاحی دراین گیاه همانند سایر گیاهان دگر گشن است اما با پاره ای تفاوت های جزئی . بطور کلی روشهای اصلاحی درذرت دو دسته اند :
1- روشهای اصلاحی که جهت تولید ومعرفی یک رقم اصلاحی استفاده می شوند .
2- روشهایی که صرفا جهت افزایش فراوانی ژنهای مطلوب درذرت بکار می رود . که شامل سلکسیون تودهای ، سلکسیون توده ای شبکه ای ، روش بوته به ردیف ، گزینش دوره ای و تولید ارقام مصنوعی درذرت است.
روش بوته به ردیف :
این روش درذرت را بلال به ردیف می گویند. به این صورت که درسال اول جامعه را ارزیابی کرده ، بوته مطلوب راانتخاب می کنند . بذر مربوط به بوته برتر را به دو قسمت تقسیم می کنند. بطوریکه نیمی از آن را درسال دوم برروی ردیف های جداگانه می کارندو مابقی درسردخانه ذخیره می شود. درسال دوم ردیف ها موردارزیابی قرارمیگیرد وردیف یا ردیف های برتر انتخاب می شود. درسال سوم بذر مربوط به ردیف های برتر از سردخانه برداشته شده وبصورت یکجا کشت می شود. که با استفاده ازاین روش درصد روغن وپروتئین در روغن را تا حدی زیاد کردند . حسن این روش این است که بر خلاف گزینش توده ای ، آزمون نتاج وجود دارد. ولی عیب آن این است که مثل گزینش توده ای ، گرده افشانی انجام نمی شود . بنابراین تمام نتاج تلاقی های تصادفی را با هم انجام می دهند .
گزینش دوره ای :
یکی از بهترین روشهایی که برای افزایش فراوانی ژن های مطلوب در جامعه محسوب می شود ، برحسب شاخص های مختلف انواع گزینش های دوره ای درذرت بیان می شود و تنها تفاوت در نوع تستر مورد مطالعه است . بطوریکه در سیستم گزینش دوره ای متقابل دو جامعه ، بطور یک در میان تستر یکدیگر خواهند شد . در سیستم های گزینش دوره ای یرای غالبیت ترکیب پذیری عمومی وخصوص ، عموما از لاین های اینبرد و ارقام OP یا گرده افشان آزاد استفاده می شود . اما بطور کلی سیستم های گزینش دورهای تا زمانی ادامه پیدا می کند که تنوع در جامعه وجود نداشته باشد .
تولید ارقام مصنوعی درذرت :
تقریبا 95% از ارقام مورد استفاده درذرت راارقام هیبرید تشکیل می دهند و مابقی را سایر ارقام وجوامع بومی و ارقام حاصل از روش های گزینش دورهای تشکیل می دهند اما برای تولید یک رقم هیبرید درذرت مراحل زیر به ترتیب انجام می گیرد :
1- انتخاب والدین
2- اینبریدینگ
3- تعیین قابلیت ترکیب پذیری
4- تلاقی بین اینبرد لاین های انتخابی
سورگم هیبرید :
چون در این گیاه ، هتروزیس برای بسیاری از خواص آن دیده شده است ، از اینرو سورگم هیبرید اهمیت فوق العاده ای پیدا کرده است . آنچه در این مورد مهم خواهد بود وجود راه مقرون به صرفه ای برای تولید بذر هیبرید است . با استفاده از واریته هایی که خاصیت نر عقیمی دارند ، می توان به سهولت هیبرید ها را بدست آورد. در سورگم از نر عقیمی سیتو پلاسمی – ژنتیکی برای بدست آوردن هیبرید ها استفاده می شود . برای این کار احتیاج به سه نژاد ذرت خوشه ای است؛ نخست ، نژاد A که عامل عقیمی سیتو پلاسمی –ژنتیکی را دارد (Srr) ؛ دوم نژاد B که شبیه نژاد A ولی فاقد عامل عقیمی سیتوپلاسمی است اما عامل عقیمی ژنتیکی رادارد (Frr ) ؛ سوم نژاد R که از لحاظ سیتوپلاسمی ممکن است سالم یا عقیم بوده ولی باید قطعا فاقد ژن های عقیم کننده باشد . این نژاد را میتوان بصورت SRR یا FRR نشان داد . در اینجا فرض شده است که R وr عوامل ژنتیکی اند بطوریکه r در حالت هموزیگوت عقیمی را موجب می شود . S وF عوامل سیتو پلاسمی هستند . S عامل عقیمی سیتوپلاسمی و F عامل سلامت سیتوپلاسم است . یک گیاه درصورتی از لحاظ تولید گرده عقیم خواهد بود که هم عامل S را داشته باشدو هم از حیث ژنتیکی rr باشد . برای بدست آوردن بذر هیبرید با استفاده از نرعقیمی بصورت زیر عمل می شود :
الف ) جهت ازدیاد ونگهداری نژاد عقیم باید آن رابا نژاد B که عقیم نیست آمیزش داد . که نتاج حاصل Srr بوده وعقیم است.
ب ) نژاد عقیم A رادر قطعه زمین دیگری کاشته و به عنوان پایه مادری با نژاد R آمیزش می شود . که نتاج حاصل SRr بوده وسالم است وبه کشاورز فروخته می شود
برای بدست آوردن هیبرید مزبور ، معمولا به ازای هر شش ردیف از نژاد عقیم، دو ردیف از نژاد R کشت می شود. برای اجرای این روش در زمین با استفاده از ردیف کار چهار سطله در زمین یک سطل آخر را خالی می گذاریم .
دانلود پرسشنامه مهارت های مقابله و مدیریت استرس
| دسته بندی | روانشناسی و علوم تربیتی |
| فرمت فایل | docx |
| حجم فایل | 734 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 5 |
پرسشنامه مهارت های مقابله و مدیریت استرس
فرم اصلی این پرسشنامه شامل 45 گویه است و پاسخ دهی به گویه های آن بر اساس مقیاس پنج بخشی از نوع لیکرت انجام می شود. پرسشنامه مذکور مشتمل بر چهار عامل، شامل ارزیابی موقعیت، واکنش به استرس، چاره جویی و انطباق و انعطاف پذیری است.خیر و سیف(1383)، همسانی درونی مولفه های چهارگانه و کل پرسشنامه را به روش آلفای کرونباخ مورد سنجش قرار دادند. این نتایج برای خرده مقیاس چهارگانه بین 38/.تا 78/. و برای کل آزمون برابر 77/. است که از پایایی خوبی برخوردار است. هم چنین نیروشک(1383)، در پژوهش خود بر روی جانبازان پایایی کل آزمون را 82/0 به دست آورد. در پژوهش حاضر نیز پایایی کل آزمون از طریق آلفای کرونباخ 89/0 به دست آمد
دانلود گزارش کارآموزی مراحل داشت و برداشت گندم (آفات، بیماری‌ها و علف های هرز)
| دسته بندی | کشاورزی و زراعت |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 153 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 22 |
گزارش کارآموزی مراحل داشت و برداشت گندم (آفات، بیماری‌ها و علف های هرز)در 22 صفحه ورد قابل ویرایش
تغذیه گندم
مساله‌ی اساسی تغذیه گندم در دیمزارها، تنظیم مقدار کود بر اساس رژیم رطوبتی قابل انتظار در منطقه رشد گیاه میباشد. در شرایط بارندگی محدود، ضرورتاً بایستی مصرف کودهای شیمیایی را به اندازه‌ای محدود نمود که موجب گیاه‌سوزی نشده و گیاه با استفاده از رطوبت موجود، بتواند از کود استفاده نموده و عملکرد مناسب را تولید نماید. به عبارت دیگر از به هم خوردن تعادل حساس و بحرانی بین رشد رویشی و زایشی در شرایط کمبود رطوبت باید جلوگیری کرد.
از طرف دیگر وقتی بارندگی در حد مطلوب است، باید مواد غذایی را به اندازه‌ای مصرف کرد که گیاه قادر به استفاده کامل و مفید از آن در شرایط مطلوب رطوبتی باشد. اغلب خاک‌های مناطق خشک و نیمه‌خشک بطور طبیعی دارای ذخیره پتاسیم زیادی هستند و این مقدار برای زراعت دیم معمولاً کافی است. برعکس، ذخیره فسفر خاک برای عملکرد رضایت‌بخش کافی نیست و باید بر اساس تجزیه خاک و توصیه مناطق فسفر خالص را قبل و یا موقع کاشت مصرف کرد تا استفاده از آن در مراحل اولیه باعث تحریک رشد و استقرار خوب گیاه و نفوذ بهتر ریشه شده و پیش‌رسی محصول افزایش یابد.
فسفر در ازدیاد مقاومت گیاه نسبت به خشکی موثر است. مصرف کودهای ازته در غلات دیم، حتی در شرایطی که حاصلخیزی خاک خوب باشد، مفید خواهد بود. زمان مطلوب مصرف کودهای ازته متغیر بوده و بستگی به پراکنش بارندگی دارد و بهتر است بر اساس آزمون خاک و توصیه مناطق، ازت خالص (به صورت 3/2 در پاییز در موقع کاشت و در صورت اطمینان از بارندگی‌های بهاره 3/1 آن را در بهار به صورت سرک) مصرف نمود.
مهمترین آفات مزراع گندم در منطقه گمیشان
شته سبز گندم: Sitobion avenae (Fab)
خانواده: Aphidae
مشخصات، زیست‌شناسی، خسارت و کنترل
طول بدن 8/2-2 میلیمتر و طول شاخک در شته‌های بی‌بال برابر و یا بیشتر از طول بدن است. کورنیکول در انتهای آزاد خود قدری عریض میشود. دم به خوبی رشد کرده و 3/2 طول کورنیکول را دارد. رنگ شته سبز ملایم یا سبز مایل به زرد میباشد. کورنیکول‌ها و شاخک‌ها سیاه، دم روشن، پاها زرد و انتهای ران، ساق و پنجه پا دودی رنگ است.
شته‌های کامل بالدار دارای سر و سینه قهوه‌ای مایل به قرمز، شکم سبز با 6-5 لکه جانبی تیره میباشد. بقیه اعضاء از نظر رنگ تفاوتی با بی‌بال‌ها ندارند. این شته در همه نقاط مهم گندم‌خیز کشور فعالیت دارد. به عبارت دیگر، از منطقه گرم اهواز تا مناطق سردسیر شهرکر و خلخال و از مناطق مرطوب مازاندران و گرگان تا مناطق خشک سیستان و بلوچستان وجود دارد. این شته روی گرامینه‌های اهلی و وحشی زندگی نموده و خسارت‌زایی می‌کند و علاوه بر جوانه‌ها و برگ‌ها به دانه‌ها نیز حمله کرده و در بین شته‌ها، بیشترین خسارت را وارد می‌سازد شته سبز گندم ناقل بیماری ویروس موزاییک جو نیز میباشد.
تاکنون تخم زمستان‌گذران این شته از ایران گزارش نشده است و اعتقاد بر این است که تمام سال را به صورت زنده‌زایی توسط ماده‌های جفت‌گیری نکرده می‌گذراند و به عبارت دیگر فرم جنسی آن تاکنون در ایران دیده نشده است. در سال‌های عادی این شته در اکثر مناطق کشور از مهمترین شته‌هاست. در این گونه سال‌ها، اوج جمعیت سایر شته‌ها در مرحله ظهور برگ پرچم است، در حالی که جمعیت شته سبز گندم دیرتر از زمان ظهور خوشه به اوج میرسد. جمعیت این شته بعضی سال‌ها و در شرایطی ویژه افزایش شدیدی نشان می‌دهد که در آن صورت در مواردی چاره‌ای جز مبارزه شیمیایی نیست، ولی در عین حال این شته دشمنان طبیعی فراوانی دارد که در سراسر کشور فعال بوده و جمعیت این آفت را در سطحی قابل تحمل نگه می‌دارند.
سن مائورا: Eurygaster maura (L.)
خانواده: Scutelleridae
مشخصات، زیست‌شناسی، خسارت و کنترل
این گونه شباهت بسیاری به سن گندم دارد، ولی طول بدن، شکل و تعداد قلاب‌های داخل عضو تناسلی حشره کامل نر آن با سن گندم متفاوت است که در این‌گونه یک جفت و داسی شکل بوده، در حالی که در سن گندم دو جفت بوده و جفت زیری راست و بدون خمیدگی و جفت رویی قدری خمیده است.
این سن در منطقه گرگان و گنبد، منطقه کلاردشت و مسیر آن به طرف مرزن‌آباد، سراسر نوار ساحلی دریای خزر و منطقه رودبار و بین تبریز و مرز بازرگان یافت میشود. گیاهان میزبان و شیوه خسارت تقریباً مانند سن گندم است و شدت خسارت آن نیز اگر زنبورهای پارازیتویید تخم فعال نباشد، قابل توجه خواهد بود. خوشبختانه زنبورها قادرند این آفت را دائماً تحت کنترل درآورند.
این حشره یک نسل در سال دارد. تابستان و زمستان را به صورت سن کامل در بلندی‌ها و ارتفاعات اطراف، زیر بوته‌ها، زیر سنگ‌ها و زیر برگ‌های ریخته درختان به صورت دیاپوز می‌گذراند. در بهار به مزارع ریزش کرده، پنج مرحله پورگی را پشت سر گذاشته و پس از کامل شدن به مکان‌های تابستانی و زمستانی انتقال می‌یابد.
خوشبختانه در زمان برداشت گندم در منطقه گرگان و گنبد حدود 50 درصد از جمعیت آفت به صورت پوره دیده میشود و این خود امتیاز بزرگی در کنترل این آفت است، چون این پوره‌ها عمدتاً از بی‌غذایی تلف خواهند شد. البته این پوره‌ها بعد از برداشت گندم به طرف علف‌های کشیده برگ نظیر جو.های وحشی، بروموس، پوآ و بویژه به طرف گندم بجای مانده در حاشیه مزارع و کاه وکلش داخل مزارع درو شده حرکت کرده و به تغذیه ادامه می‌دهند، ولی در هر صورت تعداد کثیری از این عده محکوم به فنا هستند و این خود پدیده‌ای است که از نقطه نظر IPM اهمیت فراوانی دارد. از طرف دیگر، میزان فعالیت دشمنان طبیعی به اندازه‌ای است که مجال افزایشی جمعیت را به آفت نداده و آن را تقریباً زیر سطح زیان اقتصادی نگه می‌دارند. فعالیت مگس‌های پارازیتوئید نیز امیدبخش است.
سوسک سیاه گندم: Zabrus tenebrioides (Goeza)
خانواده: Carabidae
شناسایی آفت
طول بدن حشره کامل از 13 تا 17 میلیمتر متغیر است. این آفت در ابتدای ظهور قهوه‌ای رنگ بوده و به تدریج که از عمر آن می‌گذرد، بالپوش‌ها سیاه‌رنگ می‌شوند. قسمت شکمی تا اواخر عمر قهوه‌ای باقی می‌ماند. سر حشره نسبتاً بزرگ و دارای قطعات دهانی قوی میباشد. در انتهای ساق پاهای جلو در سمت داخل دو خار دراز مشخص وجود دارد. رنگ ساق و پنجه پا قهوه‌ای متمایل به قرمز و بالپوش دارای خطوط موازی است. تخم لارو و حشره هر دو سفیدرنگ بوده و سر لارو قهوه‌ای، سینه متمایل به زرد و سینه اول، دوم، سوم و سایر حلقه‌های بدن دارای لکه‌های قهوه‌ای عرضی می‌باشند. در انتهای بدن لارو و در آخرین حلقه شکم یک جفت استطاله دیده میشود. لارو دارای 3 جفت پای سینه‌ای است و پس از رشد کامل، طول آن به 28-24 میلیمتر میرسد. شفیره این آفت از نوع آزاد و سفیدرنگ است و طول آن داخل محفظه گلی، 18-16 میلیمتر میباشد.
مناطق انتشار، گیاهان میزبان، شیوه و شدت خسارت
این حشره در سراسر نواحی گندم‌خیر کشور کم و بیش فعال است. گیاهان میزبان این حشره را گندم، جو، چاودار، ذرت، یولاف و گونه‌هایی از گیاهان وحشی خانواده گندمیان تشکیل می‌دهد. حشرات کامل این آفت در مرحله خمیری شدن دانه‌های گندم از لانه‌ها تغذیه می‌کنند، ولی بیشترین خسارت مربوط به لارو این آفت است که از اوایل آبان با سبز شدن مزارع گندم به جوانه‌های اولیه خسارت می‌زنند و حتی در بعضی موارد دانه‌های گندم قبل از سبز شدن مورد حمله لارو این آفت قرار می‌گیرند.
بیشترین خسارت در سال‌هایی است که پاییز طولانی بوده و هوا گرم است. با شروع فصل سرما در زمستان فعالیت لاروها متوقف شده و به اعماق بیشتر خاک فرو می‌روند. نحوه خسارت لارو در سنین مختلف لاروی متفاوت است. لاروهای سنین اول و دوم حتی بدون خاک دادن پای بوته‌ها دو ریشه و طوقه نارک گندم تغذیه می‌کنند و به تدریج که بزرگتر می‌شوند، به خصوص پس از سپری شدن فصل سرما و در اواخر اسفند و اوایل فروردین نحوه فعالیت تفاوت کرده و لاروها با سوراخ کردن زمین و دادن خاک اطراف سوراخ شبیه لانه‌های مورچه از خاک خارج شده و برگ‌های گندم را بدون قطع کردن وارد لانه کرده و اطراف آن را خاک می‌دهند. بدین ترتیب برگ‌ها به صورت جویده و مچاله شده در زیر خاک مشهود می‌باشند. در این مرحله از خسارت، بوته‌های گندم کاملاً از بین نرفته، بلکه جوانه‌های مرکزی سالم مانده و پنجه‌ها از بین می‌روند.
زندگی آفت
این آفت زمستان را اکثراً به صورت لارو سن دوم و سوم در زیر خاک سپری می‌کن و با گرم شدن هوا از اواسط اسفندماه مجدداً فعالیت خود را آغاز می‌نماید: دوره لاروی این آفت طولانی بوده و از اوایل آبان تا اواسط فروردین سال بعد در شرایط منطقه خراسان طول می‌کشد. لارو این آفت دارای 3 سن لاروی است. لاروهای سن سوم پس از تغذیه از اواخر فروردین، داخل خاک در یک لانه گلی تبدیل به شفیره می‌شوند. اولین حشرات کامل از اواخر اردیبهشت‌ماه ظاهر شده و ظهور آنها تا اواخر مرداد ادامه دارد. سوسک‌ها در طول روز زیر کلوخه‌ها و در خاک‌های شنی و زیر سنگلاخ‌ها پنهان می‌شوند و شب‌ها روی خوشه آمده، از دانه‌های گندم تغذیه می‌کنند. تابستان گذرانی زیر کاه و کلش و پناهگاه‌های اطراف مزارع صورت گرفته و با سرد شدن هوا از اوایل مهرماه فعالیت خود را از سر می‌گیرند. تخم‌ریزی سوسک‌های ماده از اواسط شهریور آغاز و تا اواسط آبان ادامه می‌یابد. تجمع کاه و کلش به صورت انباشته که گاهی تا مدت‌ها در سطح مزارع دیده میشود، محل امن و مناسبی برای سوسک‌ها و تخم‌ریزی در آن اماکن میباشد. تخم‌ها اکثراً در عمق 5-2 سانتیمتری خاک کنار همدیگر گذارده شده و بسیار شکننده هستند. تخم‌ها در مزارع آبیاری شده، با مساعد شدن میزان رطوبت خاک فعال شده، تفریق می‌شوند.
مدیریت تلفیقی آفت
علت اصلی افزایش جمعیت آفت در سالیان اخیر، تنها برهم خوردن تناوب مطلوب بوده است که به نحو چشمگیری به سمت افزایش سطح کشت گندم و جو جهت‌گیری داشته است. بنابراین مساله تناوب باید به شدت اجرا گردد تا از این طریق جمعیت آفت کاهش یابد. همچنین شخم بعد از برداشت و در صورت امکان شخم مجدد زمین‌های آیش گذاشته شده در بهار و قبل از ظهور حشرات کامل در کاهش جمعیت این آفت تاثیر خوبی دارد.در بعضی شرایط مکانی و زمانی، به ناچار باید اقدام کنترل شیمیایی نمود. اگر تعداد لارو به بیش از 5 عدد در مترمربع رسید، میتوان به سمپاش متوسل شد، مشروط بر آنکه شرایط حرارتی هوا نیز جهت سمپاشی خاک علیه لارو مناسب باشد. این زمان معمولاً مصادف با ماه‌های آبان و آذر است که لاروها فعال بوده و از بوته‌های گندم که تازه جوانه زده‌اند، تغذیه می‌کنند.
بیماری‌های مهم مزارع گندم در منطقه گمیشان
زنگ زرد گندم: Yellow rust, Stripe rust
عامل بیماری زنگ زرد گندم، قارچی است به نام Puccinia striiformis که از رده بازیدیومیست‌ها، راسته اوردینال‌ها و خانواده Pucciniaceae میباشد. این بیماری یکی از مهمترین بیماری‌های گندم در دنیا و در ایران به شمار رفته و در سال‌های خسارت سنگینی را موجب میشود. در حال حاضر در بیشتر مناطق گندم‌خیر کشور انتشار دارد.
علائم بیماری
علائم بیماری زنگ زرد در روی برگ‌های جوان به صورت جوش یا تاول‌هایی به رنگ زرد مایل به نارنجی ظاهر شده، سپس این جو‌ش‌ها به هم پیوسته و نوارهایی در امتداد رگبرگ‌ها در هر دو سطح برگ نمایان میشود. زنگ زرد به اندام‌های مختلف گندم مانند برگ، غلاف، ساقه، خوشه، گلوم و گلومل و حتی ریشک‌ها حمله کرده و در بهار زودتر از سایر زنگ‌ها به چشم می‌خورد. هر یک از جوش‌های روی برگ حاوی هزاران هاگ یا اوردیوسپور بهاره است که فعال‌ترین شکل تکثیر قارچ عامل بیماری بوده و باعث توسعه بیماری در فصل رشد گندم در مزارع و همچنین انتقال بیماری از سالی به سال دیگر میباشد. در اواخر فصل در سطح زیرین برگ تلیوسپورهای سیاه رنگ قارچ ظاهر میشود.
علائم بیماری
مهمترین علائم بیماری، فوزاریوم خوشه، سفید شدن قسمتی و یا تمام خوشه قبل از تکامل آن میباشد. آلودگی گاهی به یک یا چند سنبلچه محدود می‌گردد و به طور معمول قسمتهایی از خوشه که بالای محل آلودگی قرار دارند، خشک می‌شوند. در صورت وجود رطوبت میسیلیوم قارچ به همراه اسپورزایی زیاد در سطح خوشه به رنگ صورتی ظاهر می‌شوند. بر حسب زمان آلودگی خوشه، دانه چروکیده و در مواردی عقیم می‌گردند. علائم بیماری در سایر قسمت‌های بوته به صورت پوسیدگی ریشه و طوقه، قهوه‌ای شدن پای ساقه و سیاه شدن گره‌ها میباشد.
زیست‌شناسی
چهار فاکتور اصلی در گسترش این بیماری نقش دارند که عبارتند از: کشت ارقام حساس، رطوبت مناسب و ابری بو.دن هوا، درجه حرارت مناسب و همزمانی بارندگی‌های بهاره با مرحله حساس گلدهی. قارچ عامل بیماری بر روی علف‌های هرز گرامینه به عنوان میزبان ثانویه و همچنین در بقایای گیاهی به صورت فرم جنسی یا پریتسیوم، کلامیدیوسپور و میسلیوم به سر می‌برد. بذور آلوده در انتقال و انتشار بیماری نقش بسیار مهمی دارند. آلودگی اولیه به طور معمول به وسیلبه آسکوسپورها و استقرار آنها روی خوشه صورت میگیرد. پس از جوانه‌زنی و تولید اسپورها، انتشار اسپور توسط باد، باران ویا حشرات و پرندگان صورت میگیرد. زمان گلدهی تا شیری شدن دانه‌ها، مناسب‌ترین دوره برای ایجاد آلودگی است. شبنم و بارندگی‌های بهاره نقش مهمی در ایجاد آلودگی دارند.
مدیریت تلفیقی بیماری
روشهایی که برای کنترل این بیماری مورد استفاده قرار میگیرد، عبارتند از:
استفاده از ارقام مقاوم یا متحمل به بیماری، بکارگیری روشهای زراعی، مثل تعیین مناسب‌ترین زمان کاشت، تناوب و رعایت تراکم کاشت، استفاده از بذر سالم و گواهی شده، از بین بردن علف‌های هرز گرامینه، عدم انتقال بذور استحصالی از مناطق آلوده به سیار مناطق، ضدعفونی بذر با یکی از سموم قارچ‌کش تماسی و بر حسب ضرورت، استفاده از سموم قارچ‌کش مانند آلتو SC 46% و تیلت EC 25% در مرحله گلدهی و تکرار آن میباشد.
مهمترین علف‌های هرز مزارع گندم در منطیه گمیشان و روشهای کنترل آن
1. چچم: Lolium multiflorum
چچم گیاهی است یکساله، از تیره گندمیان، که بوسیله بذر تکثیر میشود. ارتفاع آن به 100-300 سانتیمتر میرسد و از گیاهان هرز مزاحم غلات بخصوص گندم است. گرچه این گیاه هرز مزاحم و خطرناک است، اما در مراتع از گیاهان مرتعی خوشخوراک برای دام محسوب میشود. گل‌آذین راست این گیاه دارای سنبلچه‌ای است که هر سنبله فرعی آن، 9-5 گل دارد. گلوم یا پوشینه خارجی این گیاه بزرگترین سنبلچه است و گلومل یا پوشینه وسطی آن دارای ریشک است. این گیاه، از گیاهان هرز مزراع غلات است و به علت سمی بودن، هرگاه مقدار کمی از دانه‌های آن با آرد گندم مخلوط شود، نان این آرد سرگیجه و تهوع ایجاد می‌کند. این گیاه هرز مناطق مرطوب را ترجیح می‌دهد و در سال‌های زراعی مرطوب زیادتر میشود و حتی بذر آن می‌تواند قوه نامیه خود را تا چند سال حفظ کند.
برای کنترل شیمیایی چچم از علف‌کش‌های نازک برگ بخصوص دیلوکسان با EC 36% که در مرحله 4-2 برگی علف هرز و اوایل پنجه‌زنی گندم و تاپیک با EC 8% از ابتدا تا انتهای پنجه‌زنی گندم مورد استفاده قرار میگیرد.
2. یولاف وحشی: Avena fatua
گیاهی است یکساله، از تیره گندمیان که بوسیله بذر تکثیر میشود. رشد سریع و زیاد دارد و خوشه‌های آن رو به زمین آویزان است. یولاف وحشی قهوه‌ای مایل به سیاه است و سه خوشه‌چه دارد. خوشه‌ها 3-2 گل دارند. گل‌ها را پوشینه‌ای احاطه می‌کند.
هرگل یولاف وحشی ریشکی بلند به ارتفاع 3 سانتیمتر دارد که تاخورده و اغلب به رنگ قهوه‌ای مایل به سرخ است.
یولاف وحشی در مدت کوتاهی میرسد و دانه‌های آن به اطراف پراکنده میشود و آلودگی را گسترش می‌دهد. بذر یولاف وحشی به طول 10-6 میلیمتر است و دارای کرک‌های ظریف بویژه در قاعده بذر میباشد.